Đi chân đất coi chừng viêm màng não!

Bệnh viêm màng não do giun lươn là bệnh cảnh do vi trùng gram âm (E.coli) gây nên, do giun lươn mang vi trùng theo từ đường ruột xâm nhập lên não.
Giun lươn xâm nhập trực tiếp vào não gây phù cục bộ xung quanh nơi xâm nhập. Giun lươn xâm nhập vào cơ thể người qua da khi đi chân đất trên nền đất ẩm có ấu trùng của giun lươn.

Tránh thói quen đi chân đất. Ảnh: TL

Tỷ lệ nhiễm giun lươn tại Việt Nam khoảng 2-3 % dân số. Tuy nhiên, tỷ lệ nhiễm cao có thể đến 5-6% ở khu vực đất vườn trồng cây công nghiệp, cây ăn trái và khả năng nhiễm bệnh cao ở người lớn.

Nhận diện thủ phạm


Giun lươn Strongyloides stercoralis là loại giun rất nhỏ, ký sinh trong niêm mạc tá tràng, ở đoạn đầu ruột non. Giun cái trinh sản đẻ trứng (không cần có giun đực) và trứng nở ngay ra ấu trùng giai đoạn 1 trong ruột.

Ấu trùng giai đoạn 1 sẽ theo phân ra ngoài, là dạng được tìm thấy trong kỹ thuật chẩn đoán bệnh. Ấu trùng giai đoạn 1 khi ra môi trường ngoài sẽ lột xác biến thành ấu trùng giai đoạn 2, nếu giun không nhiễm vào người thì chúng sẽ phát triển thành giun trưởng thành ở kiểu sống tự do trong đất.

Hình ảnh ấu trùng giun lươn. Ảnh: TL

Do đó, có 2 loại ấu trùng giun lươn:

Ấu trùng giai đoạn 1: kích thước từ 250 - 300 µm ở trong ruột, sau đó ra ngoài theo phân.

Ấu trùng giai đoạn 2: 600 - 700 µm là dạng nhiễm, sống trong đất.

Giun lươn có thể sống được ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và một số vùng ôn đới do chúng chịu đựng khi nhiệt độ thấp hơn 15 độ C.

Phương thức lây truyền

Sau khi theo phân ra ngoài, ấu trùng giai đoạn 1 sẽ lột xác thành giai đoạn 2, chờ dịp xuyên qua da người. Khi người đi chân đất trên nền đất ẩm, ấu trùng giai đoạn 2 chui qua da người rồi theo mạch máu, mạch lympho vào tim, phổi, sau đó theo phế quản đến yết hầu rồi theo thực quản xuống tá tràng, trưởng thành ở đó dưới dạng giun cái trinh sản.

Giun lươn còn có chu trình gián tiếp. Nếu chưa gặp ký chủ để xâm nhập, ấu trùng giun lươn sẽ lột xác, thành giun trưởng thành đực và cái sống tự do. Từ đấy, con cái lại đẻ trứng rồi trứng nở ra ấu trùng giai đoạn 1 (thế hệ thứ 2), lột xác thành ấu trùng giai đoạn 2 gây nhiễm.

Cuối cùng, giun lươn còn có chu trình tự nhiễm trong cơ thể người, đây là một đặc điểm quan trọng của giun lươn. Ấu trùng giai đoạn 1 biến thành ấu trùng giai đoạn 2 ngay trong lòng đường ruột hay ở quanh hậu môn, không cần thiết phải ra ngoài mà ngay trong cơ thể người, ấu trùng giun lươn lại tiếp tục chu du một vòng trước khi trưởng thành trong ruột non. Vì có chu trình tự nhiễm nên người có giun lươn mà không điều trị sẽ mang nó suốt đời nếu không được điều trị.

Dấu hiệu nhiễm bệnh

Ở giai đoạn ấu trùng xuyên qua da và chu du trong cơ thể chưa có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Ở giai đoạn toàn phát, bệnh chủ yếu thể hiện ở đường tiêu hóa, đau bụng nhiều ở vùng thượng vị, tiêu chảy xen kẽ với táo bón. Phân có lẫn mỡ do giun lươn gây rối loạn hấp thu ở ruột.

Bệnh nhân có thể bị sụt cân, suy nhược. Do có chu trình tự nhiễm, giun lươn có thể theo máu đến các cơ quan khác như gan, phổi, cơ tim, hạch và lên não, gây ra bệnh lý ở các cơ quan tương ứng. Đối với bệnh nhân suy giảm miễn dịch do thuốc hoặc bệnh nhân bị nhiễm HIV/AIDS, giun lươn sẽ bùng phát, hiện diện khắp cơ thể, cả trong dịch não tủy, dễ tử vong.

Khi cơ thể bị suy giảm miễn dịch do bất kỳ nguyên nhân nào, giun lươn có thể đi xuyên qua thành ruột, theo đường máu phát tán đến nhiều cơ quan trong cơ thể, nguy hiểm nhất là đi lên não, gây phù nề tại nơi xâm nhập và mang theo vi khuẩn gram âm từ đường ruột vào não gây bệnh cảnh viêm màng não do vi khuẩn gram âm, thường gặp là vi khuẩn E.coli.

Tuy nhiên để xác định vị trí của giun lươn trong não thất rất khó do kích thước giun lươn quá nhỏ, do triệu chứng không đặc thù. Khi chụp MRI não thất chỉ thấy phủ cục bộ xung quanh nơi nghi giun lươn xâm nhập. Do đó không thể nói một cách nôm na, dân gian là có bao nhiêu con giun lươn ở não…

Làm sao phát hiện nhiễm giun lươn?

Cấy phân tìm ấu trùng giun bằng kỹ thuật Harada-Mori là một kỹ thuật tập trung cần dùng cả khối lượng phân đi trong ngày vì số lượng ấu trùng hiện diện trong phân không nhiều. Nếu chỉ soi trực tiếp dễ bỏ sót.

Chẩn đoán miễn dịch học tìm kháng thể kháng giun lươn trong huyết thanh (kỹ thuật ELISA).

Để chẩn đoán được bệnh nhân bị viêm màng não do giun lươn không hề đơn giản. Phải soi phân của bệnh nhân viêm màng não do vi khuẩn gram âm (E.coli) và tìm thấy ấu trùng giun lươn trong phân.

Phải xác định tiền sử bệnh nhân đã bị viêm màng não do vi khuẩn gram âm tương tự, sau khi điều trị viêm màng não, bệnh nhân vẫn bị tái phát (do giun lươn lại mang vi khuẩn lên não…) và tình trạng tái phát xảy ra trên 2 lần trong năm thì mới có cơ sở khẳng định do giun lươn mang vi khuẩn lên màng não gây viêm màng não.

Điều trị cách nào?

Điều trị bệnh viêm màng não do vi khuẩn gram âm bằng kháng sinh, chống phù não… Đồng thời phải điều trị bệnh nhiễm giun lươn ở đường tiêu hóa và đa phủ tạng bằng albendazole 800mg/ngày trong 2 tuần.

Khi bệnh nhân xuất viện, phải hẹn bệnh nhân tái khám định kỳ mỗi 6 tháng để theo dõi tình trạng tái phát. Nếu bệnh nhân đáp ứng tốt với điều trị sẽ không tái phát như những đợt trước đây.

Phòng ngừa nhiễm giun lươn

- Tránh thói quen đi chân đất, công nhân làm vườn, cạo mủ cao su cần mang ủng khi làm việc.

- Khi có dấu hiệu mệt mỏi, suy nhược không rõ nguyên nhân phải đi khám ngay để tầm soát giun lươn.

- Đối với các bệnh nhân đang điều trị bệnh lý mãn tính như tiểu đường, ung thư, hen suyễn… phải khám ký sinh trùng định kỳ để tầm soát giun lươn, tránh hiện tượng bùng phát giun lươn gây nguy hiểm cho sức khỏe.


Theo PGS. TS. BS Trần Phủ Mạnh Siêu
Phó giám đốc BV Nguyễn Trãi TPHCM - Người đô thị

Tag

Tin liên quan

Dấu hiệu mang thai

Mang thai tháng thứ 7 và sức khỏe mẹ bầu

Mang thai tháng thứ 7 và sức khỏe mẹ bầu

21/10/16Bà bầu mang thai tháng thứ 7 nên ăn gì là điều hết sức quan trọng các bà mẹ và ông chồng nên lưu ý. Việc bé phát triển hoàn thiện sau này là trông cậy vào bà bầu lúc này. Vì thế mà các bà bầu cần được chăm sóc kĩ càng.

Đời sống

Xem tử vi 2018 cho tuổi Sửu: Hóa hung thành cát

Xem tử vi 2018 cho tuổi Sửu: Hóa hung thành cát

16 giờ trướcVận mệnh của tuổi Sửu năm Mậu Tuất 2018 sẽ ra sao? Hãy cùng Boi.vn dự đoán tử vi 2018 về công danh sự nghiệp, tài lộc, tình cảm và sức khỏe cho tuổi Sửu

Sức khỏe

Chùm ảnh: Lễ ký kết giữa BV Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ với Siemens Healthineers Việt Nam

Chùm ảnh: Lễ ký kết giữa BV Đột quỵ Tim mạch Cần Thơ với Siemens Healthineers Việt Nam

2 giờ trướcSáng 22/9, tại khách sạn Intercontinental Saigon diễn ra lễ ký kết hợp đồng cung cấp thiết bị và dịch vụ giữa Công ty TNHH Đầu tư Y tế Việt Cường và Siemens Healthineers cho dự án SIS Cần Thơ.

Tags

Tin khuyến mãi